Türkiye’de kitapları yasaklamak, toplatmak ya da yazarlarını yargılamak neredeysen sıradan olaylar haline geldi.Dönemlerin farklı iktidarları ve onların çıkarları ile ilgili olarak ;toplumun ,çocukların huzurunu ve ahlak yapısını korumak amacıyla ya da Atatürk’e ,bayrağa,ülkenin bölünmez bütünlüğüne hakaret v.b pek çok nedenden toplatıldı hep kitaplar!Bu bölümde bende biraz bildiğim kadarıyla bunlardan bahsetmek istedim. Ben ellili yıllara kadar geldim. Daha devam ederiz hep beraber. Behrengi’nin “Küçük Kara Balık”kitabını, Babam ilk gördüğünde “Sen bunu nerden buldun “diyerek deliye dönmüştü.(Öğretmenimin hediyesiydi o kitap söyleyememiştim korkudan)O zaman anlamamıştım bunun nedenini. Meğer kitap, çocukların ufkunu açtığı için düşünmeye sevk ettiği için aydınlattığı için !yasaklanmış.Aynı şey “Bir Şeftali Bin Şeftali”nin de başına gelmişti.Sırf bu yüzden de babam öğretmenle kavga etmişti.Kominizim propagandası yapıyorsunuz çocuklar üzerinden diye. O günden sonra hep yasaklanan kitapları edinmeye başlamıştım ve hala kitap konusunda anlaşamayız babamla.
En tanınmış yasaklı şüphesiz NAZIM HİKMET’tir Onun kişisel tarihi Türkiye’nin yasaklar tarihiyle örtüşür. Nâzım, ilk mahkûmiyet kararını Sovyetler Birliği’nde okuduğu üniversiteyi bitirip İstanbul’a döndüğünde alır. 1925’te ülkede Şeyh Sait İsyanı patlak vermiş, Takrir-i Sükûn Kanunu çıkarılmıştır. Aydınlık dergisinin yayımladığı bir bildiri gerekçesiyle diğer yazar arkadaşlarıyla birlikte Nâzım Hikmet hakkında gıyaben 15 yıl hapis cezası verilir. 1926 yılında Cumhuriyet Bayramı’yla gelen affın ardından, hakkındaki mahkûmiyet kararı nedeniyle gittiği Sovyetler Birliği’nden geri dönebilmek için yaptığı başvurular ise kabul edilmez. Nazım Hikmet’in politik sebeplerle aldığı bu mahkûmiyet kararlarıyla başlayan davalar süreci, şiirleri nedeniyle çarptırıldığı cezalarla yaşamı boyunca yakasını bırakmaz
6 Mayıs 1931 günü Nâzım Hikmet, yazdığı ilk beş şiir kitabında (835 Satır (1929), Jokond ile Sİ-YA-U (1929), Varan 3 (1930), 1+1=1 (1930), Sesini Kaybeden Şehir (1931) ‘bir zümrenin başka zümreler üzerinde hâkimiyetini temin etmek gayesiyle halkı suça teşvik ettiği’ iddiasıyla mahkemeye sevk edilir.RIFAT ILGAZ - SINIFRıfat Ilgaz 1940’lı yıllar için oldukça anlamlı olarak görülen ”Sınıf” sözcüğünü kitabının adı olarak seçince hakim karşısına çıkmak zorunda kaldı.1944 yılının Ocak ayında yayımlanan Ilgaz’ın ikinci şiir kitabı “Sınıf”ın kapak rengi de kırmızı olunca, kitap yasaklanmaktan kurtulamaz ve yazarı 6 aya mahkum edildi.SABAHATTİN ALİ - SIRÇA KÖŞKAşk hikâyeleriyle başladığı öykü serüveni, yaşadığı fırtınalı hayat ve kıstırılmışlıkla git gide sertleşmiş, ideolojikleşmiş, sonunda hırçın yaklaşımlarla birlikte başkaldırıya dönüşmüş olan Sabahattin Ali’nin 1947 yılında yayınlandığı son öyküsü Sırça Köşk’te devlete bir başkaldırış olduğu iddiasıyla Bakanlar Kurulu Kararıyla yayından kaldırıldıMEDAR-I MAİŞET MOTORU (Bir Takım İnsanlar) - SAİT F. ABASIYANIK40’lı yılların belki de en şaşırtıcı yasaklı kitaplarından biri ise Sait Faik’in “Medar-ı Maişet Motoru”dur. Kitap 1944’te yayımlandığında sıkıyönetim mahkemelerince toplatılır. Kitabın toplatılma gerekçesi ise bir Aziz Nesin öyküsüne konu olacak kadar ilginçtir: Kitaptaki kahramanlardan biri eski bir asker kaputu giymektedir. Fakat sıkıyönetim, askerin eski bir asker kaputu giyemeyeceğine hükmetmiştir. MAHMUT MAKAL - BİZİM KÖYTakvimler 1950’yi gösterdiğinde Türkiye yeni bir döneme girer. CHP’nin uzun yıllar süren tek parti yönetiminden sonra ülkede yeni bir iktidar vardır: Demokrat Parti (DP). DP iktidara gelmeden bir yıl önce ise, partinin seçimlerde içeriğinden çokça faydalanacağı, ‘Köy Edebiyatı’nın da çığır açıcısı olarak görülen Mahmut Makal’ın “Bizim Köy” romanı sanık sandalyesindedir. Makal, ‘Anadolu köylerinin ekonomik ve sosyal yapısını kötü göstererek komünizm propagandası yaptığı’ gerekçesiyle 1949 yılında tutuklanır.
1950’de yönetim değişir, DP iktidarı dönemi başlar; ancak kitap yasakları konusunda olumlu bir gelişme olmaz. Yasaklı kitaplar hâlâ yasaklıdır; onlara yenileri eklenir, yazarlar tutuklanmaya, cezaevlerinde yatmaya devam eder. Siyasi kitaplarının yanı sıra pek çok şiir kitabı da yasaklanır. Bunların arasında Arif Damar’ın, Melih Cevdet Anday’ın, Şükran Kurdakul’un ve Metin Eloğlu’nun kitapları da vardır.
1957 yılının Ocak ayında Arif Damar’ın “Günden Güne” adlı şiir kitabı yasaklanır. Melih Cevdet Anday’ın“Yan Yana” ;ve sadece 48 saat sonra da Şükran Kurdakul’un “Giderayak” şiir kitabı kara listeye girer. 42 günlük bir aradan sonra ise Metin Eloğlu’nun “Sultan Palamut”u yasaklama engeline takılır.Aslında durum dışarıda da farklı değildir,1968 yılında Fransız yazar Andre Malraux “Umut” romanı da yasaklılar arasına giren kitaplar arasında yer aldı. “Umut”, 4. Sulh Ceza Mahkemesi’nin kararıyla içinde komünistlik propagandası görüldüğü için toplatılmıştırLEWIS CARROLL - ALICE HARİKALAR DİYARINDAHemen herkesin çocukluğunda elinden bırakmadığı Alice Harikalar Diyarında kitabının yasaklanma sebebi bir hayli ilginç. Kitap, Çin’de 1931’de hayvan ve insanları aynı düzeyde tanımladığı gerekçesi ve “hayvanlar, insan dilini kullanmamalı" zihniyetiyle yasaklananlar arasındadır. 1001 GECE MASALLARIHala Irak, İran, Afganistan, Özbekistan’da gibi ülkelerde yasak olan 1001 Gece Masalları, 1926-1950 yılları arasında toplum ahlak mozaiğini bozabilecek müstehcen satırların yer aldığı gerekçesi ile kitabın okunması ve yayımlanması Amerika’da yasaklandı.1985’te hemen hemen aynı gerekçeyle bizde de yasaklılar arasındaydı.ADOLF HİTLER - KAVGAMHitler’in başarısız bir darbe girişimi sonucunda hapse girdiği dönemde Landsberg cezaevinde bir dostu tarafından kaleme alınmıştır. Kitapta, Hitler, İkinci Dünya Savaşı´nda on milyonlarca kişinin ölümüne yol açan Nazi rejiminin ideolojik altyapısını hapishanede olduğu yıllarda kaleme aldığı bu kitapta açıklıyordu. Almanların üstün ırk olduğunun vurgulandığı ve Yahudi karşıtı görüşlerin yer aldığı kitabın yayımlanması ve satışı Almanya´da ve Fransa’da İkinci Dünya Savaşı´ndan beri (1939) yasak. Türkiye´de yayımlanıp satılması ise Alman mahkemelerinin girişimiyle 2007'de yasaklandı.
Bir silgi gibi tükendim ben.Başkalarının yaptıklarını silmeyeçalıştım.Mürekkeple yazmışlar oysa.Ben kurşunkalem silgisiydim azaldığımla kaldım.O.Atay
Georges Politzer - Felsefenin Temel İlkeleri : Paris İşçi Üniversitesi öğrencileri tarafından alınan notlara dayanan ve ölümünden sonra yayımlanan eseri Felsefenin Temel ilkeleri (Principes Elementaries de Philosophie) Türkiyede geniş bir okuyucu kitlesi buldu ve 12 Eylül darbesi sonrasında yasaklanan ilk kitap oldu.
Mıguel De Cervates- Don Kişot : Yasaklanma sebebi; Kitap İspanya'da '' hayırseverliği ihmalkar bir şekilde değersiz kıldığı'' kararıyla okunması yasak kitaplar listesine girdi.
Can Yücel - Rengahenk : 12 Mart 1971'de Che Guevara ve Mao'dan çeviriler yaptığı gerekçesiyle 15 yıl hüküm yiyen Can Yücel, 3 yıl sonra çıkan afla serbest kaldı. 1980 yılında ise '' Rengahenk'' adlı şiir kitabı müstehcenlik suçlamasıyla toplatıldı.
Bir kent oldular sonunda ve adını değiştirdiler ülkemin. ( Kemal ÖZER )
Başlığı görünce aklıma hemen "Küçük Kara Balık" geldi. Büyük bir keyifle okumuş sonrasında bir zamanlar toplatıldığını öğrenmiş ve bir çocuk kitabı hele de böyle güzel bir kitabın neden topladığına akıl erdirememiştim.
Ayrıca Kavgam'ın yasaklandığını bilmiyordum. Kitaplığımda var ama hala okumadım nedenini bilmiyorum. Forumları güzel yanı bu sanırım. Birşeyleri paylaşarak öğreniyoruz. Teşekkürler bu güzel başlık için...
Mehmed'in Kitabı/Nadire Mater: Bu ülkede kitapların yasaklanması olayının çok eskilerde kaldığını düşündüğünüz anda yeni bir olayla karşılaşır ve fikrinizi değiştirirsiniz. Çünkü Türkiye kurum ve kuruluşlarıyla, anayasasıyla, gelenekleri ve alışkanlıklarıyla belli eksene oturamamış bir ülke. Sürekli çalkantılar yaşayan, yönü değiştirilen veya değiştirilmeye çalışılan bir fırtınalı memleket.
Gazeteci Nadire Mater'in uzun çalışmalar ve emekler sonucu yazdığı ve Güneydoğu'daki çatışmaların içinde yaşayarak görevini tamamlamış askerlerle yaptığı söyleşilerden oluşan "Mehmedin Kitabı" 2000 yılında yasaklanmış ve piyasadan toplatılmıştı. Fakat ben kitabı sürekli alışveriş yaptığım bir kitapçıda bulup aldım. O günlerde basında çıkan haberlerden bazıları şöyleydi:
"Mehmed'in Kitabı'nın Yazarı Nadire Mater'e 12 yıl Hapis İstendi! Mahkeme kararıyla toplatılan Mehmed'in Kitabı'nın yazarı Nadire Mater ve yayıncı Hüseyin Sökmen hakkında 2 yıldan 12 yıla kadar hapis cezası istendi. " Leman Dergisi 15.07.2000
" Kitap hem tiraj olarak hem tartışma olarak geniş ilgi uyandırdı yayımlandığı 1999 yılında ama dördüncü baskısında Genel Kurmay Başkanlığı'nın ihbarıyla Beyoğlu Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından toplatıldı ve yazar Nadire Mater ve Metis Yayınları'na Türk Ceza Kanunu'nun 159. maddesinden dava açıldı. Nisan 2001'de dava beraatle sonuçlandı." Metis Yayınevi
Daha sonra kitapta bir suç unsuru görülmedi. Bugün piyasada bulabilmek mümkün.
temiz kalmış ne bulunur bir çöplükte/ aşk da kirlenir elbet insanla birlikte (Metin Altıok)
Patasana
,
1 üyemizin bugün doğum günü ;Doğum gününüz kutlu olsun.
Semboller
Aktif Konular & Son Konular
Diğer İstatistikler
Yeni konu Açamazsınız Yeni konu açabilirsiniz. Konuya cevap yazabilirsiniz. Konu kapalı konuya cevap yazamazsınız. (M) Moderatör (A) Admin (SA) Son Admin